Koszty procesu cywilnego i obowiązek adwokacki w prawie austriackim

Do reprezentowania stron przed sądami powszechnymi oraz gospodarczymi w Austrii powołani są wyłącznie adwokaci. Austriacki system prawny nie zna natomiast pojęcia radcy prawnego. Z nielicznymi wyjątkami przymus adwokacki obowiązuje strony od wartości przedmiotu sporu wysokości 5.000 EUR. W sprawach z niższym przedmiotem wartości sporu oraz w wybranych sprawach rodzinnych oraz lokalowych strony same posiadają zdolność postulacyjną, czyli zdolność do osobistego podejmowania czynności procesowych. Przed sądami apelacyjnymi obowiązuje z kolei bezwzględny przymus adwokacki.

W pierwszej instancji w chwili wniesienia pozwu należy uiścić sądową opłatę stałą (Pauschalgebühr), która odnosi się do całości postępowania. Wysokość opłaty reguluje ustawa o opłatach sądowych (Gerichtsgebührengesetz), przy czym opłata uzależniona jest zasadniczo od wartości przedmiotu sporu. W drugiej lub trzeciej instancji opłatę należy uiścić z chwilą złożenia apelacji.

Wynagrodzenie adwokata ustala się na podstawie umowy między klientem i adwokatem. Z reguły ustalana jest stawka godzinowa, stawka stała bądź wynagrodzenie ryczałtowe.

Stawka stała jest oparta o taryfikator usług adwokackich (Rechtsanwaltstarifgesetz), przy czym wynagrodzenie zależy od wysokości wartości przedmiotu sporu i pojedynczych usług świadczonych przez adwokata.

Wynagrodzenie ryczałtowe może określać dowolną kwotę ustaloną między klientem i adwokatem, niedopuszczalne jest uzgodnienie udziału z wartości wygranej sprawy jako wynagrodzenie dla adwokata.

O ile sposób wynagrodzenia nie został wyraźnie określony między klientem i adwokatem, przyjmuje się, że wynagrodzenie zostało uzgodnione w oparciu o taryfikator usług adwokackich (Rechtsanwaltstarifgesetz).

Wynagrodzenie według taryfikatora usług adwokackich jest również – niezależnie jaka konkretna forma wynagrodzenia została uzgodniona między klientem i adwokatem – jedyną podstawą zwrotu kosztów procesowych od strony przegrywającej postępowanie sądowe. Austriacki kodeks postępowania cywilnego (Zivilprozessordnung) przewiduje, że w postępowaniu cywilnym sąd określa jaką część kosztów strona przegrywająca musi zwrócić stronie wygrywającej. Przy obliczaniu zwrotu kosztów uwzględnia się wartość przedmiotu sporu oraz czas trwania sprawy i charakter świadczonych usług na podstawie taryfikatora usług adwokackich.