Postępowanie cywilne w prawie austriackim

Postępowanie cywilne przed austriackimi sądami w pierwszej instancji odbywa się przed sądami rejonowymi (Bezirksgerichte) lub okręgowymi (Landesgerichte). Na podstawie przepisów o właściwości rzeczowej określa się czy właściwym do rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji jest sąd rejonowy czy okręgowy. Poza Wiedniem, który posiada zarówno osobny sąd rejonowy do spraw gospodarczych (Bezirksgericht für Handelssachen Wien) jak i osobny sąd okręgowy do spraw gospodarczych (Handelsgericht Wien), sądy rejonowe i okręgowe rozpoznają również w sprawach gospodarczych w trybie postępowania odrębnego.

Właściwość sądu wyznacza się zasadniczo wedle wartości przedmiotu sporu (właściwość rzeczowa) oraz wedle miejsca zamieszkania lub miejsca stałego pobytu strony pozwanej (właściwość miejscowa), o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Specjalne regulacje przewidują tzw. właściwość wyłączną (m.in. w sprawach konsumenckich, lokalowych, wybranych nieruchomościowych), która wyłącza właściwość miejscową ogólną. Istnieje także możliwość uzgodnienia właściwości sądu, który według ustawy nie byłby miejscowo właściwy (właściwość umowna). W tym celu strony już przy sporządzaniu umowy mogą zawrzeć w niej specjalną klauzulę dotyczącą właściwości sądu do sporów z umowy.

Poza nielicznymi wyjątkami sądy rejonowe rozpoznają we wszystkich sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 15.000 EUR. Sądy rejonowe posiadają ponadto tzw. właściwość własną (Eigenzuständigkeit) w sprawach rodzinnych oraz lokalowych. W ramach właściwości własnej sądy rejonowe są właściwe niezależnie od wartości przedmiotu sporu, czyli mogą rozpoznawać również np. o rozwodzie, w którym dochodzi do podziału mienia ruchomego i nieruchomego wartości sięgającej miliony Euro i więcej.

Jako sądy pierwszej instancji sądy okręgowe są właściwe we wszystkich sprawach, które nie są objęte właściwością sądów rejonowych. W większości spraw, w których sądy rejonowe są właściwe w pierwszej instancji, sądy okręgowe sprawują funkcję sądów apelacyjnych. Sądy okręgowe są ponadto odpowiedzialne za prowadzenie rejestru handlowego (Firmenbuch).